“Leopard 2A4’den vazgeçememe, buna ihtiyaç duyma, şiddetli derecede bağımlılık bazı durumlarda ise bir zorunluluk.”
Eğer Türkiye’de bir tank sözlüğü olsaydı Leopardizm tanımı tam olarak bu olurdu. Bunun nedeni ise Türkiye’nin modern tank ihtiyacını karşılamak üzere başlatılan ancak bir türlü istenilen bir şekilde sonlandırılamayan programlar zincirine dayanıyor.
Ege Denizi tahterevallisinin bir ucu; Türkiye, 1999 yılında 1.000 adet tank satın almak için bir ihale yayınladı. Bu ihaleye 11 firma başvurdu ve altısı elendi. Kalan beş satıcıdan İtalya merkezli Iveco & Oto Breda firmaları ihaleden çekildi. Geriye kalan 4 firma ise Türkiye/ABD ortaklığı ile NUROL (OTOKAR, BMC, ASMAŞ ve ROKETSAN da dahil)/General Dynamics, Fransa merkezli Giat firması Leclerc tankını, Ukrayna merkezli Ukrspets Eksport firması T-80D tankını, Almanya merkezli Krauss – Maffei firması ise Leopard 2 tankını satmayı teklif etti. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bu tankları test etti ve Leopard 2’yi seçti. Ancak Türkiye 1.000 adet Leopard 2 almak için Almanya’ya istek götürdüğünde bazı siyasi nedenlerden ötürü teklif Almanya tarafından kabul edilmedi ve ihale iptal edildi.
O dönemlerde Ege Denizi tahterevallisinin diğer ucu Yunanistan’ın tank ihalesi açacağı ve tank sipariş edeceği belirtiliyordu. Nitekim Yunanistan Mayıs 2000’de 250 adet Leopard 2 tank siparişi verdi. Tahterevallinin dengede kalması için Türkiye’nin ana muharebe tankına ihtiyacı vardı ve bunu karşılamak için TANK 2000 Projesi başlatıldı. Türkiye proje kapsamında tank alımları için teklifler aldı. Teklif verenler Abrams tankı ile Amerika Birleşik Devletleri, Leclerc tankı ile Fransa, T-80D tankı ile Ukrayna ve Leopard tankı ile Almanya idi. Bu tanklar da Türkiye’de test edildi ve TSK yine Leopard 2’yi seçti. Ancak Türkiye ve Almanya bu sefer de tankların üretimi ve teknolojisi konularında anlaşamadı ve TANK 2000 ihalesi de iptal edildi.
Ancak tahterevalli dengesini bozulmuş, Türk Silahlı Kuvvetlerinin modern ana muharebe tankı ihtiyacı ise devam ediyor durumdaydı. Bunun üzerine Türkiye Yunanistan’ın da yaptığı gibi Alman Silahlı Kuvvetleri envanterinden çıkartılan hazır Leopard 2 tanklarını sipariş etti. Bu tanklar için özel koşullar, imzalanan anlaşmada maddelendi ve Türkiye bu tankları almayı kabul etti. Ancak zaman geçtikçe özgün ve modern bir tank ihtiyacı kapanmadı. 2007-2009 yılında 750 milyon dolarlık bir anlaşma ile İsrail merkezli IMI firması tarafından modernize edilen ve SABRA adını alan TSK envanterindeki M60A3 tankları da modern tank ihtiyacını bir süreliğine, bir kapasiteye kadar karşılayabilirdi. Türkiye, talep ettiği her sistemi kullanabileceği bir tank projesi istiyordu ve yerli bir tank projesi başlatarak Koç Holding bünyesindeki OTOKAR firmasına yerli savaş tankı geliştirilmesi için ihale verdi. Tank teknolojisi Türkiye’de yoktu ve bu teknolojiyi sağlayacak, Türkiye’nin de talep ettiğini tanka uygulayabilecek bir ülke gerekiyordu ki bu ülke de K2 Black Panther tankını geliştiren Kore Cumhuriyeti (Güney Kore) oldu. Altay Ana Muharebe Tankı böyle doğacaktı.
OTOKAR başarılı bir şekilde Altay’ı geliştirdi, üretti, testlere tabii tuttu ve seri üretime hazır bir şekilde kendisine verilen projeyi tamamladı. Tankın kabul testleri 2017 yılında tamamlandı ve tankı seri üretmeye talip olan firmalar seri üretim ihalesine çıktı. Ancak bir kere değil pek çok kere… Altay’ı kim üretecek sorusuna verilebilecek cevap oldukça kolayken bazı isimler veya kurumlar bu sorunun cevabını bir süre verilmeyecek şekilde kimsenin duymamasını sağladı, sonrasında ise yanlış cevabı verilmesine neden oldu.
“Altay Ana Muharebe Tankının Arşiv’deki geçmişini görün ve tankın hangi süreçlerden geçtiğini öğrenin. Platformlar’daki Altay‘ı inceleyin.”
Türkiye Altay ana muharebe tankına yıl 2021 olmasına rağmen kavuşamadı ve modern tank ihtiyacı hiç giderilemedi. Bu süreç içerisinde TSK’nın Suriye’de gerçekleştirdiği operasyonlarda Türkiye’nin modern tanka ne derecede ihtiyaç duyduğunu çok daha net görüldü. Türkiye, İsrail tarafından modernize edilen M60 Sabra tanklarını modernize etti, bazı teknolojiler ekledi. Bu tanklar M60T Sabra adını aldı. Bazı M60A3 tankları da zırhlandırıldı ve M60A3T adını aldı. (ilgili)
Türkiye Almanya’dan alınan Leopard 2A4 tanklarını da geliştirmeyi ve modernize etmeyi hedefliyordu. Tank bu kapsamda çeşitli testlere tabii tutuldu ve pek çok kere yükseltilmeye çalışıldı. Askeri Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASELSAN) 2011 yılında Leopard 2A4 tankının modernize edilmiş ve yükseltilmiş Leopard 2A4 Next Generation (NG) isimli bir versiyonunu tanıttı. Ancak iddialara göre bu proje maliyetinden ötürü Türkiye’de ilgi görmedi. (ilgili)
Mart 2019’da Leopard 2A4 üzerinde yürütülen başka bir yükseltme projesi ortaya çıktı. Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın Kayseri’deki 2’nci Ana Bakım Fabrikası’nda inceleme ve denetlemelerde bulundu. Bu ziyaret esnasında Leopard 2A4’e entegre edilmiş ERA zırhlar görüldü.
Nisan 2019’da ise daha farklı bir ERA zırh Leopard 2A4 üzerine giydirildi. Yeşil ERA’lar ile donatılan Leopard 2A4 bazı testlere tabii tutuldu. (ilgili)
Eylül 2020’de Savunma Sanayii Başkanlığı Leopard 2A4 tankının ROKETSAN tarafından geliştirilen zırh sistemleri ile donatıldığını ve bu zırh paketinin 40 adet Leopard 2A4’e uygulanacağı bildirildi.
Ocak 2021 de ise savunma sanayi takipçileri bambaşka bir ürün ile karşılaştı. Leopard’dan vazgeçemeyen, Altay’ı da seri üretimde göremeyen Türkiye bu iki tankı birleştirdi ve Altay+Leo2 kırması olarak yorumlanan ancak adı dahi bilinmeyen bir tank tanıttı. (ilgili)
Ancak bu tankta bazı sorunlar görülüyor. Altay’ın taretini alan ve Leopard 2A4 tankının gövdesini alan bu kırma tanka bir zırh giydirilmiş ancak giydirilen zırh bir boy büyük gelmiş gibi gözüküyor.
Üretime hazır ancak üretilmeyen tanktan defalarca kez yükseltilmeye çalışılan tanka uzun bir yolculuk. Türk yetkililer en sonunda bu iki tankı birleştirerek çözüm üretti veya ürettiğini düşündü. Ancak Leopardizm rahatsızlığına yakalanmış olan bir ülke, bu rahatsızlığından kurtulana kadar üretilen çözümleri “geçici” olarak tanımlamalı. Tıpkı yıllar önce şartlar kabul edilerek satın alınan hazır Leopard 2’ler ve sonrasında hiç eksilmeyen özgün ve modern tank ihtiyacı gibi. Leopardizm hastalığının tedavisi olduğu söylenen ve özgün tank projelerine de iyi geleceği belirtilen bir ilaç ise var: Ulusal çıkarların temelde olduğu bir dış politika.
TSK envanterindeki kaç adet Leopard 2 hangi yükseltilmiş versiyon ile kullanılacak, Altay seri üretilecek mi, kırma tankın geleceği ne olacak, yıllara meydan okuyan M60 tankları savaş sahasının ihtiyaçlarını daha ne kadar karşılayacak gibi pek çok soru yetkililer tarafından yanıtlanmayı bekliyor.
Konunun takipçileri ise tek bir soruya odaklanmış durumda: M60 tankının gövdesine Altay tankının tareti entegre edilecek mi?
Yararlanılan kaynaklar:
Altay Ana Muharebe Tankı, SAVUNMA SANAYİİ BAKANLIĞI
Atıl Tank 500 Milyon Avro, TIMETURK, https://www.timeturk.com/tr/2012/05/24/atil-tank-500-milyon-avro.html
Sabra M60A3 Main Battle Tank Upgrade, ARMY TECHLONOGY, https://www.army-technology.com/projects/sabra/
100 Tankı Bedavaya Getirdik, MİLLİYET GAZETE, 17 Haziran 2000, https://www.milliyet.com.tr/the-others/100-tanki-bedavaya-getirdik-5315178
8 Milyar Dolarlık Tank Alıyoruz, MİLLİYET GAZETE, 13 Kasım 1999, https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/gungor-uras/8-milyar-dolarlik-tank-aliyoruz-5233671
TAHSAVUNMA'nın Arşivi 